In een recent rapport van AT&T staat te lezen “Online trends such as social networking will eventually lead to new business & organisation models and new product and service delivery. Over the next five years the way products and services are sold in many industries will be vastly different to how it is done today.” In het licht van mijn eerdere blogs uit deze serie zal het niet verbazen dat ik deze passage heb overgenomen als opening voor deze blog.

 Traditionele organisaties hebben veelal hiërarchische structuren

In veel organisaties zien we een functionele structuur met opsplitsing in disciplines zoals Finance, Sales, Marketing, HRM, Logistiek, Facilities, Productie, Legal, ICT etc. etc.> In tal van organisaties is men tot de conclusie gekomen dat het zinvol kan zijn om bepaalde onderdelen niet meer zelf te doen. Geheel of gedeeltelijk uitbesteden aan externe specialisten leidt tot betere resultaten. Dit biedt het bekende beeld van organisaties met een vaste kern van cultuur- en kennisdragers. Daar omheen opereert een semi permanente populatie en daarbuiten een flex-schil en outsourcing partnerships, met strategische en ad hoc allianties.

Het representeert in essentie een Tayloriaanse manier van werken.  Organisatiemodellen zijn verticaal, top down. Het top-management bepaalt op welke manier er optimaal met de markt “meebewogen” kan worden. Processen worden opgedeeld in begrijpelijke, beheersbare en controleerbare onderdelen, met focus op standaardisatie, massa reproductie en efficiency. Kennis is macht. Werkrelaties vertalen zich in hiërarchische organogrammen, rol- en functiebeschrijvingen. Het verleden bestaat uit statistieken over resultaten en de toekomst wordt vertaald in mission statements en jaarplannen, project plannen en budgets.

Het idee is, soms tegen beter weten in, dat de gang van zaken door professionele managers beheerst en bestuurd kan worden. Hiërarchie is nodig om samenwerking onder de condities van het top management te regelen.

Planning & control cycli stonden en staan aan de basis van het doen en laten in veel van dit soort organisaties. Het is het idee van de “maakbare” organisatie, de “maakbare” samenleving, dat is dé uitdaging voor managers, maar ook voor medewerkers?

De krediet crisis, politici en de roep om meer controle

De huidige economische situatie en de crisis binnen de financiële sector doet overigens de roep op meer controle c.q. regelgeving weer opkomen. Dit versterkt eigenlijk de traditionele, achterhaalde(?!), manier van organisatiebesturing. Naar mijn idee is doordachte, geloofwaardige transparantie, ondanks de uitdagingen die dit in een concurrerende markteconomie zal opleveren, een zinvoller benadering.

Politieke gezagsdragers spelen niet zelden in op angst en onzekerheden die naar hun idee bij de burgers leven. Dat resulteert vervolgens (in voorstellen voor) wet- en regelgeving. Daarmee denkt men, naar mijn idee tegen beter weten in, uiteindelijk van alles onder controle te kunnen brengen. In de Web 2.0 wereld roept dat uiteindelijk via multi media weerstand op, dan wordt voor een breed publiek zichtbaar wat de consequenties zijn van de drang naar controle!

Medewerkers hebben geen boodschap (meer) aan controle

De tendens tot (meer) controle staat naar mijn idee in veel organisaties ook op gespannen voet met wat er zich afspeelt op de werkvloer. De steeds groter wordende groep “senioren”, de medewerkers met ervaring, willen op output, op effect. Op resultaat aangestuurd worden.

Zij hebben een broertje dood aan een manager die hen controleert. Aansturing is prima, zolang deze zich beperkt tot richting geven en faciliteren. Dat sluit ook beter aan op de jongere generatie. Ook die verlangt aansturing op output en wil ruimte om zelf aan de slag te gaan en waar nodig hulp in kunnen schakelen. In te veel organisaties zijn er echter nog drempels die het samenwerken buiten het bedrijfsnetwerk moeilijk, zo niet onmogelijk maken.

Dov Seidman formuleert het in een promotiefilmpje als volgt: “Information today is like a toddler - it goes everywhere and can’t be controlled. In a world in which nothing stays hidden, we must act as if we have nothing to hide”. Het zijn met name de sociale media die er voor zorgen dat er online maar weinig “achter gesloten deuren” kan blijven. Via de sociale media ontsluiten mensen kennis en informatie op een schaal die de traditionele media, zelfs de TV moeilijk zouden kunnen bewerkstelligen.

Kennis en informatie worden steeds minder het exclusieve domein van de bovenlagen in organisaties (en landen). De vraag is echter wie er straks nog door de bomen het bos kan blijven zien met al die online data. Wie maakt er nog informatie van? Wie beschikt er over de analytische tools? Wie kan zich deze veroorloven?

Ik denk dat juist sociale media er aan zullen bijdragen dat mensen elkaar zullen helpen om op de hoogte te blijven. Zoals ik zelf in mijn verkenning via vele blogs verwezen ben naar interessante bronnen.

Zolang zoekmachines niet gecensureerd worden en Google concurrentie krijgt en houdt, ben ik hoopvol gestemd.

Alexander Crépin