Onderzoeksjournalistiek is naar mijn mening een groot goed. Het is zeker in een democratie en in een vrije economie van belang dat er journalisten zijn die de gelegenheid krijgen om zaken tot op de bodem uit te zoeken en de uitkomsten publiekelijk te maken. In een wereld in verandering waar deze blog over gaat, helpt goede journalistiek bij het verkrijgen van inzicht in ontwikkelingen.

Journalisten werken veelal op freelance basis, dan wel zijn in dienst van media bedrijven. De gedrukte media hebben het moeilijk. In de VS verdwijnt de ene na de andere krant en zelfs de New York Times, een van de boegbeelden van de vrije pers, dreigt om te vallen. In ons land, met een zeer grote internet dichtheid, staan de kranten ook onder druk. Gratis kranten en online nieuwsverschaffers lijken meer populariteit te genieten.  De gevestige orde ziet het gebeuren, maar zit zo vast in het eigen business model, dat men de slag naar de nieuwe tijd dreigt te verliezen. De Polderaars weten hier wel raad op: een commissie van wijze mannen en vrouwen en een voorzitter met maatschappelijk aanzien moet een rapport schrijven. De aanbevelingen geven aan hoe de zieke patient gereanimeerd kan worden en wellicht via actieve revalidatie weer kan meedoen met de ”jonge honden”.

Voor de goede orde: Ik heb het rapport zelf niet gelezen! Hoewel aan mijn blogs veel onderzoek en ervaring ten grondslag ligt, vertrouw ik in dit geval op mijn online bronnen.

Ik hecht zeer veel waarde aan goede journalitiek. Echter in deze tijden fungeren wereldwijde blogs zoals ik ze zelf schrijf voor mij een minstens zo belangrijke nieuwsbron. Mijn Google reader bevat dagelijks nieuwtjes over onderwerpen die mijn aandacht hebben. Via Twitter werd ik geattendeerd op een mooi voorbeeld eigentijds van onderzoeksjournalistiek. De Engelse kwaliteitskrant The Guardian heeft het crowdsourcing principe gehanteerd bij het onkostenschandaal in het Britste parlement. 20.000 vrijwilligers lieten zich schakelen om in de vele duizenden documenten, de spelden in de hooiberg te vinden. De bestaande media kunnen de moderne technologie ook benutten! Eveneens via Twitter werd ik geattendeerd op de volgende ingezonden brief aan de minister naar aanleiding van het rapport van de commissie Brinkman. Ik denk dat de inhoud voor zich spreekt. Zoals in de brief te lezen is: nu de kranten, straks de middenstanders die de slag met de internetshops niet aankunnen en de winkels moeten sluiten. Het verdwijnen van middenstand heeft ook grote maatschappelijke consequenties, wachten op de volgende commissie of ondernemerschap tonen en vernieuwen.

Ingezonden brief
Amsterdam, 23 juni 2009

Geachte heer Plasterk,

Enige tijd geleden ben ik - als ter-zake-kundige - door de commissie Brinkman gehoord inzake de “toekomst van de dagbladsector”. Met ontsteltenis heb ik echter kennisgenomen van het kernadvies dat naar voren komt in het rapport dat deze commissie u heeft aangeboden.

In dit rapport wordt gesteld dat de landelijke en met name regionale kranten het steeds zwaarder krijgen, met name door de opkomst van ‘gratis’ nieuws op internet. De oplossing zou o.a. zijn om elke Nederlandse burger een paar euro ‘internetbelasting’ te laten betalen. Dit geld zou vervolgens ten goede moeten komen aan de Nederlandse Journalistiek, zodat zij zal kunnen overleven.

Ik vind dit advies van de commissie Brinkman volslagen krankzinnig.

De afgelopen vijftien jaar is er sprake van een veranderende mediaconsumptie bij de consument. De oplages van de gedrukte (betaalde) krant blijven steeds verder dalen. Dit is genoegzaam bekend. Al jaren. Blijkbaar heeft de consument betere alternatieven. Blijkbaar heeft de consument steeds minder behoefte aan het nieuws van gisteren. Blijkbaar is de consument die dagelijkse stapel milieuvervuiling spuugzat.

De kranten reageren echter defensief op deze veranderingen. In plaats van het internet te omarmen en nieuwe mogelijkheden te verkennen houden zij zich bezig met interne machtspelletjes, gesprekken met overnamekandidaten en zeurpieterij over het gebrek aan geld om te innoveren. Ondertussen werden zij zowel over links als over rechts ingehaald door zolderkamerbedrijfjes als o.a. Nu.nl, Geenstijl, Nieuws.nl etc. Deze nieuwkomers zijn niet alleen in staat gebleken jaarlijks tientallen miljoenen te verdienen aan nieuws op internet, maar zijn inmiddels ook volledig geaccepteerd als volwaardige nieuwspartijen.

Zonder het belang van de pluriformiteit van de Nederlandse Pers tekort te willen doen, wil ik u erop wijzen dat het ridicuul is om burgers te belasten met het mismanagement bij bedrijven.
Want waar houdt het op? Door emailverkeer zullen de postbodes binnenkort op straat komen te staan. Gaan die straks ook subsidie krijgen? Door online winkelen heeft de middenstand het zo slecht. Gaan die straks ook subsidie krijgen? Het kan toch niet zo zijn dat de Nederlandse overheid het gebrek aan innovatief leiderschap gaat ondersteunen met subsidies in de hoop dat het beter zal gaan worden? Integendeel, hierdoor zal de lamlendigheid bij dit soort bedrijven verder toenemen.

De wereld draait door. Wie haar probeert tegen te houden gaat ten onder. Dus laten we meebewegen en die initiatieven steunen die gericht zijn op de toekomst.

Hoogachtend,

Kees Zegers

Ondernemer & tien jaar geleden oprichter van NU.NL