Het succes van innovatie ligt zelfs voor 75% aan factoren op het gebied van mens en organisatie, aldus Volberda, een van de voorvechters van sociale innovatie. Slechts een kwart van het innovatiesucces binnen Nederlandse organisaties wordt bepaald door R&D investeringen.

Er ligt een kloof tussen innovatie en de toepassing ervan. Dit noemt Volberda de “kennis- of de innovatieparadox”. In ons land is z.i. op dit gebied nog heel veel winst te behalen:

……….. Met de internationalisering en globalisering van de economie is wereldwijd een wezenlijk andere wedloop ontstaan, die vraagt om een andere benadering. Maar bedrijven zoeken de antwoorden nog altijd in traditionele maatregelen als kostenverlaging en efficiencyverhoging en zij zetten zichzelf hiermee op het verkeerde spoor. Volberda verwijt hen kuddegedrag. “De maatregelen waarin zij het zoeken zijn in het huidige krachtenveld druppels op een gloeiende plaat, net zoals langer werken en hogere arbeidsproductiviteit. Het biedt geen soelaas meer.”

Vergeleken met Finland en de VS hebben managers in Nederland bovendien geen échte affiniteit met innovatie. Er is geen passie, geen drive. Er is een te lage waardering voor nieuwe technologieën en er is onvoldoende vermogen bestaande kennis op te zuigen en binnen de onderneming te verspreiden. Nederlandse managers staan hiervoor niet open.”

 De WRR visie: innoveren is ook sociaal innoveren

In een recent rapport stelt de WRR: …………Innovatie is van belang voor behoud van welvaart, vooral in het licht van mondialisering en afname van de beroepsbevolking. Nederland presteert echter beneden de middelmaat. Er is een teveel aan ‘zelfgenoegzaamheid’ in Nederland: er is gebrek aan ambitie en wil tot samenwerking en gebrek aan openheid. Waar er ambitie is, zijn er te veel obstakels……………

…………Innovatie is meer dan kennis en goede ideeën. Innovatie is ook een kwestie van organisatie en vaardigheden. Een nieuw, open innovatiebeleid met aandacht voor sociale innovatie is nodig…………

Het kabinet onderschrijft het uitgangspunt van de WRR dat innovatie niet alleen om technologie draait. Investeringen in mens en organisatie zijn noodzakelijk voor een succesvolle kenniseconomie! Echter, werkgevers en werknemers zijn primair zelf verantwoordelijk om sociale innovatie te realiseren.

 Ook in EU verband is dit inzicht inmiddels aanwezig:

………In de moderne economie, waarin de nadruk ligt op toegevoegde waarde door een betere toepassing van kennis en snelle innovatie.

Interessant is dan het vervolg:

Hiervoor is een bredere basis van creatieve vaardigheden nodig die over de hele bevolking moet worden verspreid. Met name is er behoefte aan vaardigheden en bekwaamheden waardoor mensen veranderingen als kansen zien en openstaan voor nieuwe ideeën die innovatie en een actieve deelname aan een cultureel gevarieerde kennismaatschappij bevorderen………

Binnen de Eu ziet men daarbij een centrale rol voor het onderwijs.

……….Creativiteit en innovatievermogen zijn niet mogelijk zonder motivatie en zin voor initiatief. De fundamenten voor deze eigenschappen worden al in de eerste fase van de persoonlijke ontwikkeling gelegd. In de eerste schooljaren wordt in de lesprogramma’s veel aandacht aan creativiteit besteed, maar dit neemt in de loop van het schoolprogramma sterk af. Een van de belangrijkste uitdagingen voor de onderwijsstelsels is dan ook, de creativiteit van kinderen en jongeren levend te houden. Hiervoor is er onder meer naar gestreefd, meer plaats voor creatieve vakken in te ruimen, nieuwe leerconcepten te ontwikkelen en allerlei buitenschoolse activiteiten te bevorderen.

Tegelijkertijd zijn interculturele en intermenselijke vaardigheden van cruciaal belang om te zorgen dat individuen doeltreffend en constructief kunnen deelnemen aan het sociale en professionele leven, vooral in steeds pluriformere samenlevingen………..

 Ik onderschrijf deze woorden van harte. Dit verlangt wel dat we onderwijs echt serieus nemen en het een voorrecht wordt om in het onderwijs te werken. Bovenstaande geeft eveneens aan dat organisaties een ander type medewerker zullen krijgen wanneer deze generaties de arbeidsmarkt betreden. Dat verlangt een ander type organisatie met ruimte voor ideeën. Waar je kunt leren van elkaar, waar werken leuk is omdat er naar je ideeën geluisterd wordt, waar het ene idee aanzet geeft tot een beter idee, waar in het performance management systeem dit als belangrijk erkend wordt, etc. etc. 

Alexander Crépin