Verschuivingen in de wereldorde 

Door mondialisering en ontwikkelingen in communicatietechnologie vervagen de grenzen tussen organisaties en hun omgeving. Wat elders in de wereld gebeurt, laat ons steeds minder ongemoeid. Op een recent congres van de NVP, de Nederlandse vereniging voor Personeelsbeleid, stelde een van de inleiders: De “oude wereld” ( VS & Europa) heeft te lang ogen dicht gehad voor ontwikkeling van nieuwe machtsblokken in de Aziatische, Arabische en Afrikaanse wereld. Die willen ook gewoon meedoen. Het gevolg: wij krijgen minder invloed - zij meer! Dat is zeker in het perspectief van de met name door Al Gore geagendeerde discussie over duurzaamheid een boeiend perspectief.

Op zich zijn deze geluiden niet nieuw. Waar het meer om gaat, is een bewustwording dat het tijd is om in actie te komen. Toekijken volstaat absoluut niet meer. Het zal even wennen zijn, maar dat is sowieso meestal het geval bij een verandering. Dat geldt met name als daarbij ogenschijnlijke verworvenheden geheel of gedeeltelijk losgelaten moeten worden. 

Video’s over het kantelend wereldbeeld

Er is heel veel gezegd en geschreven over de veranderende wereld. De volgende online video’s kunnen bijdragen aan de eigen beeldvorming over verschuivingen in de wereld(orde).

Om te beginnen is en blijft het aardig om op youtube te kijken naar de verschillende versies van de shift happens video’s . Een volgende korte clip van de hand van Steve Hamm van Business Week, illustreert dat er aan de “andere kant van de wereld” heel hard en op een “concurrerend niveau” gewerkt en geleefd wordt. Wat meer tijd vraagt het interview met Kishore Mahbubani dat het VPRO programma Tegenlicht in september 2008 uitzond.

De visie van Kishore Mahbubani

Mahbubani is een publicist die in de “westerse” wereld veel aandacht weet te trekken. Zijn boodschap luidt in het kort: Azië zal in deze eeuw mede een leidende rol gaan vervullen. We gaan van een “mono (westerse) beschaving” wereld naar een die gekenmerkt wordt door “multi beschavingen”.  Hij is van mening dat het Westen er verstandig aan doet om meer respect te hebben voor een “niet-Westerse” kijk op zaken. Men moet “in het westen” ophouden met het opleggen van de eigen normen aan anderen. Hoe goed bedoeld ook, vele “niet-westerlingen” ervaren dit toch als een soort “ethisch imperialisme”. Dat werkt z.i. niet (meer). Zijn in “Westerse ogen” prikkelende visie wordt nog eens goed geïllustreerd in een recent interview met het blad HUMO

Het is overigens niet zo moeilijk om met Mahbubani van mening te verschillen, zijn opvattingen dagen ertoe uit. Er worden ook vraagtekens bij de argumentatie van Mahbubani gezet.  Staatssecretaris voor Europese zaken Frans Timmermans stelt dat de waarde van de inbreng van Mahbubani met name is gelegen in de spiegel die hij het Westen voor houdt. Hij dwingt ons kritisch naar onze eigen vooronderstellingen te kijken.

Nog meningen meer over verschuivingen in de wereldorde

Wie zich er nog iets verder wil verdiepen zou terug kunnen grijpen naar Samuel Huntington en zijn botsende beschavingen uit 1996. Huntington wijst er op dat de in het Westen wijdverbreide idee dat de westerse waarden en politieke systemen universeel zijn, naïef is en dat het voortdurend aansporen tot democratisering en overname van zulke ‘universele’ normen door andere beschavingen alleen maar meer vijandigheid oproept. Huntington ziet het Westen als onwillig dit te aanvaarden omdat het het internationale systeem opgebouwd heeft, de wetten ervan geschreven heeft en het belichaamd heeft in de vorm van de Verenigde Naties. Huntington stelt een grote verschuiving van economische, militaire en politieke macht van het Westen naar de andere beschavingen van de wereld vast, voornamelijk naar de twee ‘uitdagerbeschavingen’ (’challenger civilizations’): de Oost-Aziatische en de islamitische.

Huntington overleed afgelopen december 2008. Het aardige is dat we op internet ook een lezing kunnen vinden waarin kanttekeningen bij de zienswijze van Huntington gezet worden.

In lijn met Hungtington vult Rob de Wijk aan  ……….”Te vaak wordt vergeten dat de huidige wereldordening een Westers bouwsel is. Het internationale recht, instituties als VN, WTO en OESO en de meeste internationale verdragen zijn westerse initiatieven die in de ogen van niet-westerse landen niet altijd hun belangen dienen” ….Alleen westerse landen verdedigen overal ter wereld hun economische belangen en beschermen de mensenrechten met militaire macht en economische sancties; we hadden heel gek opgekeken als China ooit een humanitaire interventie in Noord-Ierland had uitgevoerd! De rollen worden door een aantal landen langzaam omgedraaid. Het Westen bepaalt steeds minder de regels van het spel…………

Guy Verhoftadt spreekt in een recent essay “The new age of empires” over transformatie naar een “multipolaire samenleving”. …… “een tijdperk geleid door een dozijn regionale ‘powerhouses’ in de zin van effectieve of potentiële politieke en economische wereldcentra, verspreid over de hele planeet”……. “Niemand die kan er nog aan twijfelen dat de wereld zich op een keerpunt bevindt. De financiële crisis speelt als het ware de rol van deeltjesversneller op weg naar een nieuwe multipolaire samenleving. Vooral Rusland, China maar ook India laten geen moment voorbij gaan om de wereld te tonen dat er met hen rekening moet worden gehouden” …….. “Waar het in Europa nu op aankomt is dat onze politieke leiders hun koudwatervrees laten varen en de sprong wagen” …………..

We zullen ons moeten bezinnen op de kansen die het kantelend wereldbeeld ons te bieden heeft. Het zal aankomen op keuzes maken en de consequenties tot een succes maken.

Alexander Crépin